Brandomil é un lugar cargado de historia que dende hai séculos se mantén como punto estratéxico de comunicacións. A súa ponte sobre o río Xallas, aínda que non romana na súa construción, remóntase ás orixes dun asentamento que chegou a ser a vila romana máis occidental do Imperio.
Baixo as terras de Brandomil agóchanse restos arqueolóxicos de gran valor: monumentos funerarios, aras dedicadas a deidades como Fortuna ou Cosus, e a memoria dun castro que conviviu coa chegada dos colonos mediterráneos. As escavacións recentes sitúan a extensión da urbe en máis de vinte hectáreas, demostrando a súa importancia na Antigüidade.
O percorrido permite achegarse á mina do Pozo Limideiro, testemuña da explotación de ouro e estaño que marcou a vida da contorna. Tamén se recomenda visitar a Arca da Piosa, un dolmen neolítico que inspirou ao poeta Pondal, quen o asociou á tumba dun guerreiro lendario.
Esta ruta non só nos fala de pedras e restos arqueolóxicos, senón tamén da conexión entre paisaxe, historia e memoria colectiva. Un camiño para mergullarse na identidade máis antiga de Zas.